Hoe helpt AI in de zorg? Voorbeelden uit de praktijk
De vraag hoe AI ingezet kan worden in de zorg, beantwoordt het programma zelf heel concreet: met de toepassingen waarvoor modelplannen zijn vastgesteld. Het zijn allemaal toepassingen die werk besparen, omdat het tekort aan zorgpersoneel het grootste knelpunt is:
- **Spraakgestuurd rapporteren:** de zorgverlener spreekt in, de software maakt er een verslag van dat alleen nog gecontroleerd hoeft te worden
- **Digitale triage:** zorgvragen worden vooraf uitgevraagd en ingedeeld, zodat de juiste vraag bij de juiste professional komt
- **Capaciteitsplanning:** roosters en bezetting worden voorspeld en geoptimaliseerd op basis van historische data
- **Tele- en thuismonitoring:** metingen thuis worden automatisch beoordeeld, met een signaal als er actie nodig is
- **AI-gedreven beslis- en procesondersteuning in de ggz:** ondersteuning bij de behandelkeuze bij depressie, voorspellen van agressie en no-shows, en automatische verslaglegging
Een breder overzicht van waar AI in de zorg nu voor wordt gebruikt, en waarom zoveel pilots niet verder komen, staat in ons artikel hoe wordt AI in de zorg gebruikt.
Het programma Realisatie AI in de zorg
Het programmaplan is gereed en kreeg positief advies van het Informatieberaad Zorg. Datavoorgezondheid.nl meldde dat op 30 september 2026. Het plan is geborgd in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg. VWS werkt voor de landelijke ondersteuningsstructuur samen met tien zorgkoepels uit verschillende delen van de zorg.
Het programma volgt twee sporen: een klimaat waarin zorgorganisaties ruimte krijgen om met AI te experimenteren en zich voor te bereiden, en het invoeren en opschalen van een aantal impactvolle AI-toepassingen. Dat is uitgewerkt in vijf programmalijnen:
- **AI-readiness:** zelfevaluatie-instrumenten die laten zien wat een organisatie nodig heeft
- **Randvoorwaarden:** onder meer een validatieraamwerk en juridisch-ethische kaders voor betrouwbare AI
- **Generieke AI-functionaliteiten:** onderzoek naar breed inzetbare toepassingen en hoe succesvolle oplossingen breder uitgerold kunnen worden
- **Communicatie en educatie:** kennis en vaardigheden over verantwoord AI-gebruik bij professionals en burgers
- **Landelijke ondersteuningsstructuur:** een vaste structuur die zorgorganisaties helpt bij invoering en gebruik
Doorbraakmiddelen: budget, modelplannen en de aanvraagperiode
De doorbraakmiddelen zijn een nieuw financieel instrument uit het AZWA om innovatieve, arbeidsbesparende oplossingen in de zorg te versnellen. Voor 2027, 2028 en 2029 samen is 800 miljoen euro beschikbaar. Dat geld is niet alleen voor AI: ook digitale en hybride zorg, medische technologie en slimme hulpmiddelen vallen eronder.
Je vraagt niet zomaar iets aan. Aanvragen gaan op basis van modelplannen die het Bestuurlijk Overleg IZA-AZWA heeft vastgesteld voor bewezen toepassingen. Dat zijn er zes: digitale triage, capaciteitsplanning, mentaal schakelpunt, spraakgestuurd rapporteren, tele- en thuismonitoring en, sinds september 2026, AI-gedreven beslis- en procesondersteuning.
De belangrijkste data:
- **Vanaf 1 december 2026** kunnen zorgorganisaties de modelplannen gebruiken om hun aanvraag voor te bereiden
- **Van 1 tot en met 31 januari 2027** is de indieningstermijn
- **Begin 2027** komen de eerste vormen van ondersteuning uit het programma beschikbaar
Let op bij het ggz-modelplan: daarvoor dient UMC Utrecht één landelijke aanvraag in namens een vaste groep koploperorganisaties rond het platform ARISE. Losse ggz-instellingen kunnen daarvoor niet zelf aanvragen, wel hun interesse melden voor een volgende ronde. Voor inhoudelijke vragen over de modelplannen zijn de brancheorganisaties het eerste aanspreekpunt.
Waar het in de praktijk misgaat: data en koppelingen
Een modelplan beschrijft een bewezen toepassing, maar de echte uitdaging zit bijna altijd in de aansluiting op wat er al draait. Een spraakassistent die een verslag maakt, levert pas tijdwinst op als dat verslag zonder kopiëren en plakken in het elektronisch patiëntdossier landt. Thuismonitoring werkt pas als de signalen bij de juiste behandelaar binnenkomen.
Daarom zijn dit de vragen die we bij elke zorgorganisatie als eerste stellen:
- Welke systemen moeten met de AI-toepassing praten: EPD, ECD, roostersoftware, het cliëntportaal?
- Waar blijft de data, en mag die de organisatie of de EU verlaten?
- Wie controleert de uitkomst, en hoe wordt vastgelegd wat de AI heeft gedaan?
- Hoe meet je of het echt tijd bespaart, inclusief de tijd die controleren kost?
Wij bouwen koppelingen met onder meer HIX, zie onze pagina over HIX Chipsoft-ontwikkeling, en ontwikkelden met ARNA een virtuele collega voor hulpmiddelenbeheer in de zorg. Waar privacy zwaar weegt, kiezen we vaak voor AI die op eigen infrastructuur draait, zoals IntraGPT.
Wat je nu al kunt regelen voor januari 2027
De indieningstermijn duurt een maand. Wie pas in januari begint, haalt dat niet. Een praktisch stappenplan:
- Kies het modelplan dat past bij je grootste knelpunt in werkdruk, en lees het zodra het beschikbaar is
- Breng in kaart welke systemen en koppelingen de toepassing nodig heeft, en wie daarvan de leverancier is
- Leg vast hoe je met privacy, informatiebeveiliging en de AI-verordening omgaat; het programma noemt verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid, bias en hallucinaties expliciet als aandachtspunten
- Bepaal vooraf hoe je de besparing meet, zodat je na afloop kunt laten zien wat de investering heeft opgeleverd
- Neem contact op met je brancheorganisatie voor de inhoudelijke vragen over de modelplannen
Wil je weten wat er technisch nodig is om een AI-toepassing goed in je bestaande zorgsystemen te laten landen, kijk dan bij onze integraties en AI-oplossingen, of plan een gesprek. We kijken mee naar haalbaarheid, koppelingen en beveiliging, zonder verkooppraatje.